Spin-off bez rezygnacji z kariery naukowej – nowy model komercjalizacji wiedzy dostępny w Polsce

Już trzeci raz naukowcy z Polski mają dostęp do uznanego przez Komisję Europejską programu transferu wiedzy i technologii – Commercialization Reactor. Naukowiec rozwija technologię, pozostając w świecie badań, a zarządzaniem spółką spin-off zajmuje się osoba z dużym doświadczeniem biznesowym i menadżerskim.

– Nareszcie naukowcy mają szansę współtworzyć spółki z globalnymi perspektywami bez rezygnacji z kariery naukowej – mówi dr Robert Dwiliński, prezes Fundacji PACTT (Porozumienie Akademickich Centrów Transferu Technologii), która wprowadziła model komercjalizacji do Polski i jest wyłącznym partnerem Commercialization Reactor w kraju.

Nabór projektów trwa do 19 kwietnia 2026 r.

Program PACTT i Commercialization Reactor to propozycja dla naukowców, którzy chcą, aby wyniki ich badań miały wpływ na świat, ale nie chcą zajmować się prowadzeniem firmy ani sprzedażą technologii. W tym programie transferu wiedzy i technologii naukowiec otrzymuje znaczną część udziałów w spółce, a jego zaangażowanie w firmę zajmuje kilka godzin tygodniowo. Na czele spółki staje profesjonalista z dużym doświadczeniem biznesowym i menadżerskim oraz poczuciem misji. Przyszli wspólnicy dobierani są na zasadzie wzajemnego dopasowania i wspólnego celu. Z kolei uczelnia lub instytut nie ponosi bezpośrednich kosztów finansowych, a Centrum Transferu Technologii czuwa nad bezpieczeństwem własności intelektualnej i jest partnerem procesu.

– Wprowadzamy nad Wisłę model, który realnie odciąża naukowców od biurokracji i ryzyka biznesowego, a co więcej wywodzi się z Europy Centralnej, bazuje na specyfice naszego regionu – dodaje Robert Dwiliński, fizyk, współtwórca i prezes spółki AMMONO, której nowatorska technologia otrzymywania monokryształów azotku galu przyczyniła się m.in. do upowszechnienia źródeł światła LED.

Link do informacji o programie

Model transferu wiedzy i technologii stosowany w programie Commercialization Reactor to potwierdzone 16-letnią praktyką partnerstwo czterech stron: naukowca, jego uczelni lub instytutu, profesjonalisty z dużym doświadczeniem biznesowym, oraz zespołu Commercialization Reactor. Na późniejszym etapie dołączają kolejni partnerzy: inwestorzy, partnerzy z przemysłu, eksperci itd.

– Co ważne, uczelnie i inne jednostki naukowo-badawcze pełnią wiodącą rolę w zakresie ochrony IP, a sposób działania jest dostosowany do polityki komercjalizacji danego podmiotu naukowego – zaznacza dr Dwiliński.

Model win-win dla nauki i biznesu – nikt nie traci, wszyscy mogą zyskać

Commercialization Reactor, w odróżnieniu od typowych programów inkubacyjnych czy akceleracyjnych, nie oczekuje od naukowca wejścia w rolę menadżera. Wokół badacza i wspólnie z nim formowany jest zespół, a na późniejszym etapie włączani są inni partnerzy. Model działania wypracował Nikolai Adamovitch, łotewski fizyk jądrowy, przedsiębiorca i inwestor, który przeszedł drogę od naukowca do seryjnego przedsiębiorcy, działając zarówno w biznesie technologicznym, jak i komercyjnym.

– Niemal 65% europejskich patentów nie zostaje wykorzystanych. Oczekiwanie, że badacze porzucą swoją pasję i zajmą się prowadzeniem biznesu to jakby kazać maratończykowi zejść z trasy, żeby zajął się organizacją biegu – mówi Nikolai Adamovitch, twórca i lider Commercialization Reactor, który od ponad 16 lat koncentruje się na tworzeniu możliwości rozwoju dla naukowców, którzy chcą, by wyniki ich badań miały wpływ społeczno-gospodarczy, ale nie chcą samodzielnie zakładać i prowadzić firmy. Adamovitch współprowadzi też spółkę Eventech, która rozwija technologię ultraprecyzyjnych pomiarów czasu wykorzystywaną m.in. w sektorze kosmicznym.

Doświadczenie z USA

Drugim partnerem PACTT w projekcie komercjalizacji jest Venture Partners z Colorado University w Boulder, które wspiera fundację merytorycznie, koncentrując się na transferze amerykańskiego know-how w zakresie budowania startupów deep-tech. Kluczowym obszarem jest adaptacja modelu „Customer First” oraz metodologii Venture Building, która jest bezpośrednio zbieżna z modelem Commercialization Reactor oraz zapewnia polskim spin-offom dostęp do najwyższych standardów operacyjnych wypracowanych w najbardziej dojrzałym ekosystemie innowacji na świecie.

Commercialization Reactor – jak aplikować

Do programu kwalifikują się projekty naukowe, które przeszły co najmniej etap laboratoryjnej weryfikacji, tzw. TRL4 (poziom gotowości technologicznej). Naukowcy mogą zgłaszać zarówno projekty naukowe, które są jeszcze przed testami w środowisku symulującym rzeczywiste warunki, jak i te, które przerodziły w prototyp, układ doświadczalny, demonstrator, model eksperymentalny, a nawet technologię gotową do wdrożenia.

Zgłoszenia przyjmowane są w języku angielskim do 19 kwietnia 2026 przez formularz.

Udział w naborze powinien być skonsultowany z lokalnym Centrum Transferu Technologii.

Pierwsze spin-offy z Polski “w grze” – ACCREMeter i NaionX

Fundacja PACTT przeprowadziła pierwszy testowy nabór wśród uczelni i instytutów naukowych w Polsce już w listopadzie 2024. Wśród pierwszych, które przeszły do kolejnych etapów procesu komercjalizacji są spółki ACCREMeter i NaionX z Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. W kolejnej sesji, wiosną 2025, naukowcy we współpracy z centrami transferu technologii zgłosili 43 projekty naukowe. W efekcie powstało pięć projektów bazujących na wynikach prac naukowców z:

• Instytutu Fizyki PAN,
• Politechniki Warszawskiej,
• Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie,

co świadczy o zaangażowaniu wiodących polskich uczelni w komercjalizację badań naukowych.

Naco Technologies, najnowsza inwestycja polskiego funduszu Radix, dzieckiem Commercialization Reactor

W styczniu 2025. Radix, fundusz deep tech prowadzony przez Pawła Bochniarza ogłosił inwestycję 1,5 mln EUR w Naco Technologies, łotewskiego producenta nano-powłok dla systemów zielonej energii. Spółka to jedno z dzieci Nikolaia Adamovitcha i Commercialization Reactor. Dziesięć lat temu startup został przejęty przez grupę Schaeffler, niemiecki koncern technologiczny z branży motoryzacyjnej i przemysłowej.

W ramach Commercialization Reactor powstało już ponad 170 projektów technologicznych i kilkadziesiąt spółek spin-off w Europie, które pozyskały łącznie ponad 17 mln EUR. Wśród nich są m.in. PrintyMed, Eventech, Catalyco, Elogium, Terrawaste i Emyprio. Program został wyróżniony przez Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT) nagrodą Deep Tech Talent Training Prize. Z oferty Commercialization Reactor korzystają uczelnie i instytuty naukowe z wielu europejskich krajów, w tym:

• Uniwersytet w Lublanie,
• Politechnika w Turynie,
• Politechnika w Rydze,
• Uniwersytet w Rydze,
• Uniwersytet Warszawski,
• Łotewski Instytut Syntezy Organicznej.

Więcej informacji technicznych o tym, jak przebiega Commercialization Reactor.

Commercialization Reactor to uznany europejski program transferu wiedzy i technologii, który – poprzez tworzenie spółek spin-off – pozwala przekształcić wyniki badań naukowych w gotowe do wejścia na rynek produkty. Program został opracowany z myślą o naukowcach, którzy mają misję wprowadzenia rezultatów pracy naukowej do praktyki społeczno-gospodarczej, a jednocześnie nie chcą przerywać pracy naukowej, ani zajmować się prowadzeniem firmy. W ramach Commercialization Reactor badacze są łączeni z osobami, które mają duże doświadczenie biznesowe i menadżerskie oraz autentyczne poczucie misji. W ten sposób naukowcy rozwijają technologię w ramach współtworzonej przez siebie spółki spin-off, utrzymując jednocześnie wyłącznie rolę merytoryczną.