Europejski satelita meteorologiczny nowej generacji przesyła pierwsze zdjęcia

Pierwsze zdjęcia z satelity Meteosat Third Generation-Sounder (MTG-S) zostały zaprezentowane podczas Europejskiej Konferencji Kosmicznej w Brukseli. Pokazują one, w jaki sposób misja ta będzie dostarczać dane dotyczące temperatury i wilgotności, umożliwiając dokładniejsze prognozowanie pogody w Europie i północnej Afryce. Przedstawiają pełny obraz Ziemi widziany z orbity geostacjonarnej, około 36 000 km nad powierzchnią Ziemi. Zostały wykonane 15 listopada 2025 r. przez instrument Infrared Sounder satelity.

Globalne temperatury powierzchni i wierzchołków chmur według sondy MTG-Sounder | źródło: ESA

Na powyższym zdjęciu sonda podczerwieni wykorzystała kanał podczerwieni długofalowej, który mierzył temperaturę powierzchni Ziemi, a także temperaturę w górnej części chmur. Ciemnoczerwony kolor odpowiada wysokim temperaturom, głównie na cieplejszych powierzchniach lądowych, natomiast niebieski kolor odpowiada niższym temperaturom, zazwyczaj w górnej części chmur.

Zgodnie z oczekiwaniami większość najcieplejszych (ciemnoczerwonych) obszarów na tym zdjęciu znajduje się na kontynentach afrykańskim i południowoamerykańskim. W górnej środkowej części zdjęcia wyraźnie widoczny jest kontur zachodniego wybrzeża Afryki w kolorze ciemnoczerwonym, a półwysep Zielonego Przylądka, na którym znajduje się stolica Senegalu, Dakar, jest jednym z najcieplejszych obszarów na tym zdjęciu. W prawym dolnym rogu obrazu zachodnie wybrzeże Namibii i Republiki Południowej Afryki jest również widoczne w kolorze czerwonym pod wirującą zimną chmurą pokazaną w kolorze niebieskim, natomiast północno-wschodnie wybrzeże Brazylii jest widoczne w kolorze ciemnoczerwonym po lewej stronie obrazu.

Globalna wilgotność powietrza według MTG-Sounder | źródło: ESA

Powyższy obraz został zarejestrowany przy użyciu kanału średniej długości fali podczerwieni sondy podczerwieni, która mierzy wilgotność w atmosferze ziemskiej. Kolory niebieskie odpowiadają obszarom atmosfery o wyższej wilgotności, natomiast kolory czerwone odpowiadają obszarom o niższej wilgotności atmosfery.

Na tym zdjęciu nie widać konturów lądów. Obszary o najmniejszej wilgotności atmosferycznej, pokazane w kolorze ciemnoczerwonym, znajdują się mniej więcej nad Saharą i Bliskim Wschodem (górna część zdjęcia), a duży obszar „suchej” atmosfery obejmuje również część południowego Atlantyku (środek zdjęcia). Liczne obszary o wysokiej wilgotności są widoczne w kolorze ciemnoniebieskim we wschodniej części kontynentu afrykańskiego, a także w wysokich i niskich szerokościach geograficznych.

Temperatury nad Europą i północną Afryką według sondy MTG-Sounder | źródło: ESA

Na zbliżeniu kontynentu europejskiego i części północnej Afryki widać ciepło z powierzchni lądowej i temperatury na szczycie chmur. Ciepło z kontynentu afrykańskiego jest widoczne na czerwono w dolnej części zdjęcia, podczas gdy ciemnoniebieski front pogodowy pokrywa Hiszpanię i Portugalię.

Erupcja Hayli Gubbi w Etiopii, autorstwa MTG-Sounder. Animacja wykorzystuje dane z satelity MTG-Sounder do śledzenia erupcji wulkanu Hayli Gubbi w Etiopii, która miała miejsce 23 listopada 2025 r. Obrazy w tle pokazują zmiany temperatury powierzchni, a kanały podczerwieni podkreślają rozwijającą się chmurę popiołu. Obserwacje satelitarne umożliwiają śledzenie zmian chmury popiołu w czasie. Źródło: ESA

Prognozowanie pogody nowej generacji

MTG to misja obserwacji Ziemi opracowana przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) we współpracy z europejskimi partnerami. Dostarcza danych do prognozowania pogody i jakości powietrza w Europie.

Geostacjonarna pozycja satelity nad równikiem oznacza, że utrzymuje on stałą pozycję względem Ziemi, śledząc ten sam obszar na powierzchni planety podczas jej obrotu. Dzięki temu może on zapewnić pokrycie Europy i części północnej Afryki w cyklu powtarzającym się co 15 minut. Co 30 minut dostarcza nowe dane dotyczące temperatury i wilgotności w Europie, zapewniając meteorologom pełny obraz pogody w regionie i uzupełniając dane dotyczące tworzenia się chmur i wyładowań atmosferycznych z satelity MTG-Imager (MTG-I).

Satelita MTG-Sounder nad równikiem | Źródło: ESA

– Oglądanie pierwszych obrazów z sondy podczerwieni satelity MTG-Sounder naprawdę ożywia tę misję i jej potencjał. Oczekujemy, że dane z tej misji zmienią sposób prognozowania silnych burz nad Europą – jest to bardzo ekscytujące dla społeczności i obywateli, a także dla meteorologów i klimatologów. Jak zawsze, dzięki znakomitej pracy naszych zespołów we współpracy z długoletnimi partnerami, w tym Eumetsat, Komisją Europejską i dziesiątkami europejskich zespołów branżowych, mamy teraz możliwość prognozowania ekstremalnych zjawisk pogodowych w sposób dokładniejszy i bardziej aktualny niż kiedykolwiek wcześniej – powiedziała Simonetta Cheli, dyrektor programów obserwacji Ziemi w ESA.

Widok hiperspektralny Europy

Instrument Infrared Sounder na pokładzie MTG-S jest pierwszym europejskim hiperspektralnym instrumentem sondażowym na orbicie geostacjonarnej. Został zaprojektowany w celu generowania zupełnie nowego rodzaju danych. Wykorzystuje techniki interferometryczne, które analizują drobne wzorce fal świetlnych, aby rejestrować dane dotyczące temperatury i wilgotności, a także mierzyć wiatr i śladowe gazy w atmosferze. Dane te zostaną ostatecznie wykorzystane do stworzenia trójwymiarowych map atmosfery, co pomoże poprawić dokładność prognoz pogody, zwłaszcza w przypadku prognozowania szybko zmieniających się burz.

– Wspaniale jest zobaczyć pierwsze zdjęcia z tej przełomowej misji. Prace nad tym satelitą trwały 15 lat i zrewolucjonizują prognozowanie pogody, a zwłaszcza prognozowanie krótkoterminowe. Możliwość pionowego profilowania całej powierzchni Ziemi z cyklem powtarzalności wynoszącym zaledwie 30 minut dla Europy to niesamowite osiągnięcie! – zaznaczył James Champion, kierownik projektu MTG w ESA.

– Cieszę się, że możemy podzielić się pierwszymi zdjęciami z sondy podczerwieni, które pokazują tylko niewielką część z 1700 kanałów podczerwieni stale rejestrowanych przez instrument podczas obserwacji Ziemi. Łącząc wszystkie 1700 kanałów, wkrótce będziemy w stanie generować trójwymiarowe mapy temperatury, wilgotności, a nawet śladowych gazów w atmosferze. Ta funkcja zapewni zupełnie nowe spojrzenie na atmosferę Ziemi, niedostępne dotychczas w Europie, i ma pomóc prognostykom w przewidywaniu silnych burz wcześniej niż jest to obecnie możliwe – dodał Pieter Van den Braembussche, kierownik ds. systemu MTG i ładunku w ESA.

MTG-Sounder

W ramach misji MTG obecnie na orbicie znajdują się dwa satelity: MTG-I i MTG-S. Drugi satelita Imager zostanie wystrzelony pod koniec 2026 roku.

MTG-S został wystrzelony 1 lipca 2025 roku. Thales Alenia Space jest głównym wykonawcą całej misji MTG, a OHB Systems odpowiada za satelitę MTG-Sounder. Kontrolą misji i dystrybucją danych zajmuje się Eumetsat.

Satelitę MTG-S wykorzystuje również misja Copernicus Sentinel-4, w ramach której zastosowano spektrometr obrazowy działający w zakresie promieniowania ultrafioletowego, widzialnego i bliskiej podczerwieni (UVN). Sentinel-4 dostarczył pierwsze zdjęcia w zeszłym roku.

Najważniejsze informacje dotyczące misji MTG-S1 i Copernicus Sentinel-4

• Dwie misje meteorologiczne – Meteosat Third Generation Sounder-1 (MTG-S1) i Copernicus Sentinel-4 – zostały wystrzelone na pokładzie rakiety SpaceX Falcon 9 z przylądka Canaveral na Florydzie w Stanach Zjednoczonych.
• Obie są światowej klasy misjami obserwacji Ziemi, opracowanymi we współpracy z partnerami europejskimi w celu sprostania wyzwaniom naukowym i społecznym.
• Satelita MTG-S1 będzie generował zupełnie nowy rodzaj danych, szczególnie przydatnych do prognozowania trudnych warunków pogodowych, z trójwymiarowym obrazem atmosfery. Jest to drugi satelita z konstelacji MTG przygotowany do umieszczenia na orbicie i wyposażony w pierwszy europejski operacyjny instrument Infrared Sounder.
• Copernicus Sentinel-4 będzie pierwszą misją monitorującą jakość powietrza w Europie z orbity geostacjonarnej, dostarczającą co godzinę informacje, które zmienią sposób prognozowania zanieczyszczenia powietrza w całej Europie, wykorzystując spektrometr światła ultrafioletowego, widzialnego i bliskiej podczerwieni (UVN).

Źródło: ESA