LinkedIn YouTube Facebook
Szukaj

Newsletter

Proszę czekać.

Dziękujemy za zgłoszenie!

Wstecz
Aktualności

MIRORES opracuje kompaktowy spektrometr do mapowania minerałów na Księżycu

Polska firma MIRORES rozwija kompaktowy spektrometr średniej i dalekiej podczerwieni, który ma wspierać poszukiwania metali ziem rzadkich, żelaza i tytanu na Księżycu, a pośrednio także wskazywać miejsca do badań nad helem-3. Przyrząd powstaje w odpowiedzi na zapotrzebowanie prywatnych firm przygotowujących misje na Księżyc, a w dalszej perspektywie również na planetoidy. W ramach programu HPN DeepTech prowadzonego przez Akces NCBR zespół planuje zbudować i przetestować demonstrator instrumentu.

Źródło: Space Agency

Źródło: Space Agency

Compact Orbital

  • Projekt oparty jest na rozwiązaniach większego instrumentu MIRORES, przygotowywanego w ramach konsorcjum LUPe do misji Europejskiej Agencji Kosmicznej na Księżyc. Finansowanie zapewnia program akceleracyjny HPN DeepTech prowadzony przez Akces NCBR.
  • Domyślnie instrument będzie rozpoznawał apatyt, który może zawierać pierwiastki ziem rzadkich, oraz ilmenit, zawierający tytan, żelazo i tlen. Mapa ilmenitu może też pośrednio wskazywać miejsca do badań nad helem-3. Dobór badanych minerałów i konfigurację urządzenia można dostosować do potrzeb klienta.
  • Dane z instrumentu mają pomóc wybrać miejsca do pomiarów na powierzchni Księżyca oraz wspierać decyzje o lokalizacji przyszłych baz.
  • W ciągu sześciu miesięcy zespół planuje zbudować i przetestować demonstrator urządzenia.

Rozpoznawanie minerałów i miejsca ich występowania

Zanim łazik wyruszy w teren albo lądownik pobierze próbki, zespół misji musi zdecydować, które miejsca zbadać. Dane orbitalne pozwalają porównać rozległe obszary. Mapa pokazująca, gdzie występuje więcej danego pierwiastka, nie zawsze pozwala ustalić, w jakim minerale jest on związany. Ta informacja ma znaczenie, gdy trzeba wybrać metodę dalszego badania lub ocenić możliwość wykorzystania surowca.

Minerały można rozpoznawać na podstawie tego, jak pochłaniają i emitują promieniowanie w różnych zakresach widma. W bliskiej podczerwieni sygnały części minerałów rudnych mogą nakładać się na sygnały innych składników skały. Dlatego MIRORES sięga po dłuższe fale, na których apatyt i ilmenit mają charakterystyczne cechy widmowe.

– Kiedy planujemy pomiary na powierzchni, musimy wiedzieć, które miejsca warto zbadać w pierwszej kolejności. Jeżeli z orbity uda się rozpoznać sygnał konkretnego minerału, możemy lepiej wybrać trasę łazika, miejsce pobrania próbki czy lokalizację przyszłej bazy księżycowej. To właśnie do takich decyzji chcemy dostarczać dane – wyjaśnia dr Jakub Ciążela, współzałożyciel i prezes zarządu MIRORES.

Pomiary w czterech kanałach

W domyślnej konfiguracji spektrometr ma prowadzić pomiary w czterech wąskich kanałach, w tym dwóch referencyjnych, w zakresie od 16 do 20 µm. Pasma w pobliżu 17,5 i 19 µm zespół chce wykorzystać do rozróżniania sygnałów apatytu i ilmenitu. Dobór kanałów pozwala projektować urządzenie pod konkretne zadanie geologiczne.

Apatyt zawiera fosfor i może zawierać pierwiastki ziem rzadkich. Ilmenit zawiera żelazo, tytan i tlen, a także wychwytuje hel dostarczany przez wiatr słoneczny. Jego rozmieszczenie jest więc pośrednią wskazówką przy poszukiwaniu helu-3, którego ilość zależy również od ekspozycji na wiatr słoneczny i właściwości regolitu, czyli luźnego materiału pokrywającego powierzchnię Księżyca. Pomiar minerałów pomoże wybrać miejsca do dalszych badań na powierzchni, potrzebnych do oceny zawartości surowców i możliwości ich wykorzystania.

Plan prac na sześć miesięcy

Obejmuje projekt optyki, dobór detektora i filtrów oraz połączenie tych elementów z elektroniką pomiarową. Jednym z wyzwań jest odróżnienie słabego sygnału z powierzchni od promieniowania cieplnego emitowanego przez sam instrument. Zespół skalibruje urządzenie, a następnie na materiałach naśladujących regolit sprawdzi, czy wyniki są powtarzalne i czy sygnał można odróżnić od szumu pomiarowego. Zintegrowany demonstrator ma przejść próby w próżni termicznej, cykle zmian temperatury i testy wibracyjne.

Zespół rozpoczyna prace od sprawdzonego układu pomiarowego na piątym poziomie gotowości technologicznej (TRL 5). Celem jest osiągnięcie TRL 6, czyli demonstracja działania zintegrowanego urządzenia w warunkach odpowiadających istotnym wymaganiom przyszłej misji. Program HPN DeepTech przewiduje również wsparcie mentorskie i doradcze .

Instrument dla konsorcjum LUPe

Compact Orbital powstaje na bazie rozwiązań większego instrumentu MIRORES, przygotowywanego w ramach konsorcjum LUPe dla Europejskiej Agencji Kosmicznej do misji na Księżyc, w ramach prac nad High-Resolution Moon Mineralogy Mapper. W związku z tym projektem prywatne firmy przygotowujące misje na Księżyc, a w dalszej perspektywie również na planetoidy, zgłosiły zapotrzebowanie na mniejszy przyrząd, skupiony na dwóch wybranych minerałach. Domyślnie będzie badał apatyt i ilmenit, ale dobór minerałów i konfigurację urządzenia można dostosować do potrzeb klienta.

–Przenosimy rozwiązania z większego instrumentu rozwijanego dla Europejskiej Agencji Kosmicznej do mniejszych, tańszych spektrometrów dla firm prywatnych. Konfigurację dobieramy do konkretnego celu misji: poszukiwania minerałów zawierających pierwiastki ziem rzadkich, wskazywania miejsc do badań nad helem-3 czy rozpoznawania lodu wodnego i innych zasobów geologicznych – dodaje dr Jakub Ciążela.

Potencjalnymi odbiorcami instrumentu są zespoły przygotowujące misje orbitalne i poszukujące aparatury do konkretnego zadania geologicznego. Dla nich, obok jakości pomiaru, liczy się to, czy spektrometr można zintegrować z platformą i czy na planowanej orbicie obejmie interesujący ich teren.

Zespół planuje też testy prototypu na dronach we współpracy z brytyjskimi partnerami, w ramach programu UK Space Agency, brytyjskiej agencji kosmicznej.

Polski portal branżowy dedykowany zagadnieniom elektroniki. Przeznaczony jest dla inżynierów i konstruktorów, projektantów hardware i programistów oraz dla studentów uczelni technicznych i miłośników elektroniki. Zaglądają tu właściciele startupów, dyrektorzy działów R&D, zarządzający średniego szczebla i prezesi dużych przedsiębiorstw. Oprócz artykułów technicznych, czytelnik znajdzie tu porady i pełne kursy przedmiotowe, informacje o trendach w elektronice, a także oferty pracy. Przeczyta wywiady, przejrzy aktualności z branży w kraju i na świecie oraz zadeklaruje swój udział w wydarzeniach, szkoleniach i konferencjach. Mikrokontroler.pl pełni również rolę patrona medialnego imprez targowych, konkursów, hackathonów i seminariów. Zapraszamy do współpracy!