Umowy PPA w nowej odsłonie

Rosnące ceny energii, presja na realizację celów klimatycznych i potrzeba stabilizacji kosztów sprawiają, że umowy PPA i cPPA coraz częściej trafiają do podpisu zarządów polskich firm. Jednocześnie rynek tych kontraktów szybko ewoluuje – zarówno pod względem struktury stron umowy, jak i długości jej obowiązywania.

Źródło: E.ON Polska

Krócej, elastyczniej, częściej

Jeszcze kilka lat temu kontrakty PPA (Power Purchase Agreement) kojarzyły się niemal wyłącznie z długoterminowymi zobowiązaniami zawieranymi na 10–15 lat. Dziś coraz więcej przedsiębiorstw oczekuje większej elastyczności i lepszego dopasowania do realiów swojego biznesu. To zmienia sposób myślenia o tym, kto zawiera umowy PPA i jak długo powinny one obowiązywać.

Kto jest stroną umów PPA i cPPA

W klasycznym modelu PPA stronami kontraktu są:

• producent energii odnawialnej – najczęściej spółka celowa realizująca projekt farmy wiatrowej lub fotowoltaicznej,
• sprzedawca energii, który kupuje ją w celu dalszej odsprzedaży odbiorcom końcowym.

Taki model dobrze wpisuje się w tradycyjną strukturę rynku energii, w której sprzedawca pełni rolę pośrednika handlowego i technicznego.

Inaczej wygląda to w przypadku kontraktów cPPA. Tu umowa zawierana jest bezpośrednio pomiędzy wytwórcą energii a odbiorcą końcowym – firmą zużywającą energię na potrzeby własnej działalności. Najczęściej są to przedsiębiorstwa energochłonne takie jak: zakłady przemysłowe, centra logistyczne, firmy technologiczne czy sieci handlowe. Dla nich cPPA staje się narzędziem stabilizacji kosztów oraz realizacji strategii dekarbonizacyjnej.

Warto przy tym podkreślić, że choć w realizację dostaw energii zaangażowane są także inne podmioty jak na przykład operatorzy systemów lub podmioty odpowiedzialne za bilansowanie, zwykle nie są one jednak stronami umowy PPA ani cPPA. Z prawnego i handlowego punktu widzenia kontrakt co do zasady opiera się na relacji wytwórca – nabywca energii.

Fizyczne i wirtualne PPA – różne modele, różne role

Istotnym elementem umów PPA jest sposób ich realizacji. W kontraktach wirtualnych (vPPA) energia fizycznie trafia na rynek hurtowy, a sama umowa pełni funkcję instrumentu finansowego zabezpieczającego cenę. Odbiorca nadal kupuje energię od swojego sprzedawcy, a z wytwórcą rozlicza jedynie różnicę między ceną rynkową a ceną ustaloną w kontrakcie.

W przypadku fizycznych PPA energia jest dostarczana bezpośrednio do odbiorcy. Takie rozwiązanie wymaga zaangażowania sprzedawcy lub podmiotu odpowiedzialnego za bilansowanie, który zarządza ryzykiem odchyleń produkcji i zużycia oraz rozliczeniami rynkowymi.

– Dobrze zaprojektowany model PPA powinien być dopasowany nie tylko do profilu zużycia energii, ale także do zdolności organizacyjnych firmy i jej gotowości na ryzyko. Nie ma jednego uniwersalnego rozwiązania. Kluczowe jest świadome przypisanie ról i odpowiedzialności już na etapie tworzenia struktury kontraktu – podkreśla Joanna Repko, koordynatorka projektów w Zespole Rozwoju i Zarządzania Produktem w E.ON Polska.

Źródło: E.ON Polska

Jak długo trwają dziś umowy PPA?

Praktyka rynkowa pokazuje, że od 2025 roku znaczna część korporacyjnych umów PPA w Polsce zawierana jest na okres od 7 do 12 lat, przy czym 10 lat pozostaje nieformalnym standardem. Banki finansujące projekty OZE wciąż oczekują, że kontrakt zapewni stabilne przychody przez co najmniej 8 lat.

Jednocześnie rośnie zainteresowanie krótszymi umowami – zwłaszcza wśród firm działających w branżach o krótszych cyklach koniunkturalnych. Przedsiębiorstwa z sektorów FMCG, telekomunikacji, a także podmioty z segmentu MŚP, coraz częściej rozważają kontrakty na 3–5 lat, a nawet pilotażowe umowy na 1–3 lata.

– Nie każda firma jest w stanie planować zobowiązania energetyczne w perspektywie kilkunastu lat. Z danych rynkowych wynika, że najdłuższe kontrakty zawierają obecnie przede wszystkim duże podmioty z branży ICT oraz przemysłu ciężkiego, natomiast sektor MŚP oczekuje większej elastyczności – zauważa Szymon Kowalski, wiceprezes RE-Source Poland Hub.

Elastyczność jako nowy kierunek rynku

Zmieniająca się struktura kontraktów PPA pokazuje, że rynek dojrzewa. Obok długoterminowych umów, które zabezpieczają finansowanie projektów OZE, coraz częściej pojawiają się krótsze i bardziej elastyczne rozwiązania. Pozwalają one firmom przetestować model PPA bez konieczności zaciągania wieloletnich zobowiązań.

W efekcie przedsiębiorstwa zyskują większy wybór – od stabilnych, wieloletnich kontraktów po krótsze umowy dopasowane do dynamicznych realiów biznesowych. Sprawia to, że PPA przestaje być rozwiązaniem zarezerwowanym wyłącznie dla największych graczy i staje się realnym narzędziem także dla średnich firm.