Polski przemysł obronny – inwestycje, innowacje i wyzwania

W 2026 roku na obronność przeznaczono z budżetu 200,1 mld PLN, co stanowi 4,81 proc. PKB. Rekordowe środki powinny przełożyć się na rozwój polskiego przemysłu, choć pod pewnymi warunkami. Zdaniem Macieja Lisowskiego, prezesa Fundacji LEX NOSTRA, szybszy rozwój innowacji wymaga ścisłej współpracy przemysłu i start-upów z wojskiem. Istotna jest również ochrona kontrwywiadowcza polskiej myśli technologicznej.

Źródło: Newseria TV

Według autorów raportu Sieci Badawczej Łukasiewicz „Pozycja Polski w globalnym łańcuchu wartości przemysłu obronnego” Polska może wykorzystać rosnące wydatki na obronność. Dzięki temu mogłaby przejść od gospodarki opartej na imporcie technologii do modelu tworzenia własnych rozwiązań o wysokiej wartości dodanej.

– W sposób naturalny rosnące wydatki na obronność powinny się przełożyć na rozwój polskiego przemysłu. Pytanie, w jakiej jest on kondycji. Wiem, że dobrze prosperują firmy prywatne związane z obronnością i widzę tutaj duże szanse – mówi agencji Newseria Maciej Lisowski, prawnik, prezes i dyrektor Fundacji LEX NOSTRA, podczas Krynica Forum 2026.

W projekcie ustawy budżetowej na 2027 rok zaplanowano 198 mld PLN wydatków na obronność. To 4,51 proc. PKB i jeden z najwyższych wskaźników w NATO. Ponadto na przyszły rok zaplanowano rekordową wartość dostaw sprzętu wojskowego.

Maciej Lisowski, prawnik, prezes i dyrektor Fundacji LEX NOSTRA | Źródło: Newseria TV

Zagraniczne technologie i zależność od importu uzbrojenia

– Im więcej technologii krajowej, tym lepiej, przede wszystkim jeżeli chodzi o myśl techniczną, a Polacy mają świetną myśl techniczną. Jesteśmy natomiast skazani na technologię zagraniczną, przynajmniej jeżeli chodzi o komponenty – uważa Maciej Lisowski.

W latach 2021–2025 Polska odpowiadała za największą część importu broni przez europejskie państwa NATO – 17 proc. Import uzbrojenia był ponad dziewięciokrotnie wyższy niż w latach 2016–2020. Ponadto prawie wszystkie dostawy w latach 2021–2025 pochodziły spoza Europy. Z Korei Południowej pochodziło 47 proc., a ze Stanów Zjednoczonych 44 proc. Takie dane przedstawia raport Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań Pokojowych (SIPRI).

– Ważne jest, kto ma klucz do zagranicznej technologii. Jeżeli kupimy coś z zagranicy i mamy klucz do elektroniki, to jest to całkiem dobra sytuacja. Gorzej, jeżeli ktoś kilkaset czy kilka tysięcy kilometrów od nas będzie w stanie jednym przyciskiem wyłączyć nam systemy obronne. To jest prawdziwe niebezpieczeństwo, a nie to, czy wyprodukowano coś w Polsce, czy nie, choć oczywiście lepiej u nas – wskazuje prawnik.

Krajowe zamówienia i nakłady na badania i rozwój

Raport Sieci Badawczej Łukasiewicz wskazuje, że w 2024 roku krajowi wykonawcy realizowali tylko jedną trzecią zamówień zbrojeniowych. Dlatego zwiększenie udziału polskich firm oraz nakładów na badania i rozwój mogłoby silniej pobudzić gospodarkę.

Autorzy raportu podkreślają, że sektor obronny należy do najbardziej intensywnych badawczo obszarów gospodarki. Przytaczają również dane amerykańskiej National Science Foundation dotyczące nakładów na badania i rozwój.

W lotnictwie nakłady na B+R wynoszą średnio 32 proc. wartości dodanej tej branży. Natomiast w produkcji uzbrojenia i amunicji osiągają około 19 proc. Dla porównania przeciętne nakłady na B+R w gospodarce amerykańskiej stanowią 3,6 proc. wartości dodanej.

Środki przeznaczane na badania w sektorze obronnym napędzają również innowacje cywilne. Ponadto badania prowadzone w krajach OECD pokazują zależność między inwestycjami obronnymi a rozwojem innych sektorów. Wzrost nakładów na B+R w obronności o 10 proc. prowadzi do 5-proc. wzrostu B+R w pozostałych sektorach.

Współpraca wojska, przemysłu i start-upów

– Do szybszego rozwoju obronności potrzebna jest przede wszystkim ścisła współpraca przemysłu, ale też start-upów z wojskiem. Wojsko Polskie ma przecież naturalne sposoby testowania wynalazków, poligony i możemy to robić przed komercjalizacją – wyjaśnia prezes i dyrektor Fundacji LEX NOSTRA.

W Polsce działa między innymi MilTech, program akceleracyjny prowadzony przez Akces NCBR. Koncentruje się na technologiach, które mogą zwiększać potencjał bezpieczeństwa i obronności państwa. Jednocześnie rozwiązania te mogą znaleźć zastosowanie w sektorze cywilnym.

Program oferuje między innymi finansowanie, mentoring oraz kontakty z ekspertami wojskowymi. Ponadto umożliwia przygotowanie rozwiązań do testów i wdrożeń. Wśród obszarów zainteresowania znajdują się między innymi sztuczna inteligencja, technologie kosmiczne i dronowe.

Ochrona polskich technologii przed kradzieżą

– Polska myśl technologiczna jest wspaniała, natomiast bardzo potrzebuje kilku rzeczy. Pieniądze wbrew pozorom są, ale zwłaszcza prywatne start-upy bardzo mocno potrzebują ochrony kontrwywiadowczej polskich służb. Chodzi o kradzież technologii przez obce wywiady, ale też firmy – uważa Maciej Lisowski.

Wg Lisowskiego możemy ułatwić działanie start-upom na rynku, dając, po pierwsze, korzystne podatki. Druga rzecz to ochrona myśli technologicznej i zapewnienie finansowania, żeby zachodnie, wschodnie, chińskie koncerny nie kupowały, nie kradły, ale wchodziły w kooperację z polskimi start-upami.

Eksperci rozmawiali o rozwoju polskich innowacji w obronności oraz związanych z nim wyzwaniach podczas panelu na Krynica Forum 2026. Wydarzenie odbyło się w dniach 27–29 października br.

Źródło: Newseria