MIRORES opracuje kompaktowy spektrometr do mapowania minerałów na Księżycu
Polska firma MIRORES rozwija kompaktowy spektrometr średniej i dalekiej podczerwieni, który ma wspierać poszukiwania metali ziem rzadkich, żelaza i tytanu na Księżycu, a pośrednio także wskazywać miejsca do badań nad helem-3. Przyrząd powstaje w odpowiedzi na zapotrzebowanie prywatnych firm przygotowujących misje na Księżyc, a w dalszej perspektywie również na planetoidy. W ramach programu HPN DeepTech prowadzonego przez Akces NCBR zespół planuje zbudować i przetestować demonstrator instrumentu.

Źródło: Space Agency
Compact Orbital
- Projekt oparty jest na rozwiązaniach większego instrumentu MIRORES, przygotowywanego w ramach konsorcjum LUPe do misji Europejskiej Agencji Kosmicznej na Księżyc. Finansowanie zapewnia program akceleracyjny HPN DeepTech prowadzony przez Akces NCBR.
- Domyślnie instrument będzie rozpoznawał apatyt, który może zawierać pierwiastki ziem rzadkich, oraz ilmenit, zawierający tytan, żelazo i tlen. Mapa ilmenitu może też pośrednio wskazywać miejsca do badań nad helem-3. Dobór badanych minerałów i konfigurację urządzenia można dostosować do potrzeb klienta.
- Dane z instrumentu mają pomóc wybrać miejsca do pomiarów na powierzchni Księżyca oraz wspierać decyzje o lokalizacji przyszłych baz.
- W ciągu sześciu miesięcy zespół planuje zbudować i przetestować demonstrator urządzenia.
Rozpoznawanie minerałów i miejsca ich występowania
Zanim łazik wyruszy w teren albo lądownik pobierze próbki, zespół misji musi zdecydować, które miejsca zbadać. Dane orbitalne pozwalają porównać rozległe obszary. Mapa pokazująca, gdzie występuje więcej danego pierwiastka, nie zawsze pozwala ustalić, w jakim minerale jest on związany. Ta informacja ma znaczenie, gdy trzeba wybrać metodę dalszego badania lub ocenić możliwość wykorzystania surowca.
Minerały można rozpoznawać na podstawie tego, jak pochłaniają i emitują promieniowanie w różnych zakresach widma. W bliskiej podczerwieni sygnały części minerałów rudnych mogą nakładać się na sygnały innych składników skały. Dlatego MIRORES sięga po dłuższe fale, na których apatyt i ilmenit mają charakterystyczne cechy widmowe.
– Kiedy planujemy pomiary na powierzchni, musimy wiedzieć, które miejsca warto zbadać w pierwszej kolejności. Jeżeli z orbity uda się rozpoznać sygnał konkretnego minerału, możemy lepiej wybrać trasę łazika, miejsce pobrania próbki czy lokalizację przyszłej bazy księżycowej. To właśnie do takich decyzji chcemy dostarczać dane – wyjaśnia dr Jakub Ciążela, współzałożyciel i prezes zarządu MIRORES.
Pomiary w czterech kanałach
W domyślnej konfiguracji spektrometr ma prowadzić pomiary w czterech wąskich kanałach, w tym dwóch referencyjnych, w zakresie od 16 do 20 µm. Pasma w pobliżu 17,5 i 19 µm zespół chce wykorzystać do rozróżniania sygnałów apatytu i ilmenitu. Dobór kanałów pozwala projektować urządzenie pod konkretne zadanie geologiczne.
Apatyt zawiera fosfor i może zawierać pierwiastki ziem rzadkich. Ilmenit zawiera żelazo, tytan i tlen, a także wychwytuje hel dostarczany przez wiatr słoneczny. Jego rozmieszczenie jest więc pośrednią wskazówką przy poszukiwaniu helu-3, którego ilość zależy również od ekspozycji na wiatr słoneczny i właściwości regolitu, czyli luźnego materiału pokrywającego powierzchnię Księżyca. Pomiar minerałów pomoże wybrać miejsca do dalszych badań na powierzchni, potrzebnych do oceny zawartości surowców i możliwości ich wykorzystania.
Plan prac na sześć miesięcy
Obejmuje projekt optyki, dobór detektora i filtrów oraz połączenie tych elementów z elektroniką pomiarową. Jednym z wyzwań jest odróżnienie słabego sygnału z powierzchni od promieniowania cieplnego emitowanego przez sam instrument. Zespół skalibruje urządzenie, a następnie na materiałach naśladujących regolit sprawdzi, czy wyniki są powtarzalne i czy sygnał można odróżnić od szumu pomiarowego. Zintegrowany demonstrator ma przejść próby w próżni termicznej, cykle zmian temperatury i testy wibracyjne.
Zespół rozpoczyna prace od sprawdzonego układu pomiarowego na piątym poziomie gotowości technologicznej (TRL 5). Celem jest osiągnięcie TRL 6, czyli demonstracja działania zintegrowanego urządzenia w warunkach odpowiadających istotnym wymaganiom przyszłej misji. Program HPN DeepTech przewiduje również wsparcie mentorskie i doradcze .
Instrument dla konsorcjum LUPe
Compact Orbital powstaje na bazie rozwiązań większego instrumentu MIRORES, przygotowywanego w ramach konsorcjum LUPe dla Europejskiej Agencji Kosmicznej do misji na Księżyc, w ramach prac nad High-Resolution Moon Mineralogy Mapper. W związku z tym projektem prywatne firmy przygotowujące misje na Księżyc, a w dalszej perspektywie również na planetoidy, zgłosiły zapotrzebowanie na mniejszy przyrząd, skupiony na dwóch wybranych minerałach. Domyślnie będzie badał apatyt i ilmenit, ale dobór minerałów i konfigurację urządzenia można dostosować do potrzeb klienta.
–Przenosimy rozwiązania z większego instrumentu rozwijanego dla Europejskiej Agencji Kosmicznej do mniejszych, tańszych spektrometrów dla firm prywatnych. Konfigurację dobieramy do konkretnego celu misji: poszukiwania minerałów zawierających pierwiastki ziem rzadkich, wskazywania miejsc do badań nad helem-3 czy rozpoznawania lodu wodnego i innych zasobów geologicznych – dodaje dr Jakub Ciążela.
Potencjalnymi odbiorcami instrumentu są zespoły przygotowujące misje orbitalne i poszukujące aparatury do konkretnego zadania geologicznego. Dla nich, obok jakości pomiaru, liczy się to, czy spektrometr można zintegrować z platformą i czy na planowanej orbicie obejmie interesujący ich teren.
Zespół planuje też testy prototypu na dronach we współpracy z brytyjskimi partnerami, w ramach programu UK Space Agency, brytyjskiej agencji kosmicznej.


Polski spektrometr wskaże gdzie szukać surowców na Księżycu
Czy kamery termowizyjne pokazują nam całą prawdę?
Księżyc znów staje się głównym celem sektora kosmicznego
Firmy biorące udział w misji IGNIS podsumowały swoje eksperymenty podczas spotkania prasowego w Centrum Nauki Kopernik 




![https://www.youtube.com/watch?v=xeqdqGuy-Aw Michał Mitas, kierownik laboratorium Badań Urządzeń Radiowych w katowickim instytucie Łukasiewicz - AI, opowiada o badaniach urządzeń z interfejsem komunikacji bezprzewodowej, jak Wi-Fi, Bluetooth, LTE czy 5G, przeprowadzanych w komorze bezodbiciowej. Zapraszamy do obejrzenia filmu! [materiał redakcyjny]](https://mikrokontroler.pl/wp-content/uploads/2026/10/00.png)

![https://www.youtube.com/watch?v=QSnLO-KmBMY O wybranych projektach realizowanych w Laboratorium Zakładu Układów Mikrofalowych – ISE PW opowiadają: mgr inż. Michał Kalisiak, dr hab. inż. Arkadiusz Lewandowski, mgr inż. Andžej Šerlat oraz dr hab. inż. Krzysztof Czuba. Zapraszamy na firm [materiał redakcyjny]](https://mikrokontroler.pl/wp-content/uploads/2026/09/WEiTI-PW-czolowka.png)

